Blogger Template by Blogcrowds

تحلیلی بر کلام حضرت زینب (ع) که فرمود: «ما رایت الا جمیلا» / جز زیبا چیزی ندیدم

ارسال شده توسط نویسنده در ۰:۱۰


پدیدآورنده:جواد محدثی،

،
اگر گاهی «عظمت در نگاه است، نه در چیزی که بدان می‏نگرند .» ، آنگونه که برخی گفته‏اند، گاهی هم زیبایی در نگاه و دید انسان است، نه در دیدنی‏ها .
آنکه به چشم «نظام احسن‏» به همه هستی می‏نگرد، از این نگاه، خیلی چیزها هم «دیده‏» می‏شود، هم «زیبا» دیده می‏شود، تا چه عینکی بر چشم زده باشیم و از کدام زاویه به هستی و حوادث بنگریم .
«زیبا بینی‏» هستی و حیات، هم آرامش روح و وجدان می‏بخشد، هم صلابت و پایداری و پایمردی می‏آفریند و هم قدرت تحمل ناگواری‏ها را می‏افزاید .
از این نگاه، «عاشورا» همانگونه که زینب کبری (ع) فرمود، جز «زیبایی‏» نبود .
آنچه زینب قهرمان در مقابل طعنه و طنز دشمن نسبت‏به این حادثه، بر زبان راند (ما رایت الا جمیلا) (1) ، - جز زیبا ندیدم - پیشتر آرزوی حسین بن علی (ع) بود که در طلیعه این سفر، آرزو و اظهار امیدواری کرده بود که آنچه پیش می‏آید و آنچه اراده خداست، «خیر» برای او و یارانش باشد، چه به صورت «فتح‏» ، چه به شکل «شهادت‏»:
«ارجو ان یکون خیرا ما اراد الله بنا، قتلنا ام ظفرنا» (2)
زیبا دیدن خواهر و خیر دیدن برادر، مکمل یکدیگرند .
جلوه‏های زیبایی و نمادهای جمال در آینه کربلا بسیار است، که به برخی از آن‏ها اشاره می‏شود:
1 . تجلی کمال آدم:
این‏که انسان تا کجا می‏تواند اوج بگیرد، زلال شود، خدایی گردد، فانی در خدا شود، در «میدان عمل‏» روشن می‏شود . کربلا نشان داد که سقف تعالی انسان و آستانه رفعت روحی و تصعید وجودی و ظرفیت کمال جویی و کمال یابی او تا کجاست . پرونده آن حماسه نشان داد «که تا چه حد است مقام آدمیت‏» . این نکته برای جویندگان ارزش‏ها بسی زیباست و معیار!
2 . تجلی رضا به قضا:
در مقامات و مراحل عرفانی و سلوک، رسیدن به مقام «رضا» بسی دشوار و بس ارجمند است . اگر حضرت زینب، حادثه کربلا را زیبا می‏بیند، به خاطر بروز این شاخصه متعالی در عملکرد ولی خدا سیدالشهداست و یاران و دودمانش .
براستی که حسین بن علی (ع) در میان آنان که یکی به درد یا درمان و یکی به وصل یا هجران می‏اندیشند و آن را می‏پسندند، «آنچه را جانان پسندد» می‏پسندید . کربلا تجلیگاه رضای انسان به قضای خدا بود . حسین بن علی (ع) در واپسین لحظات حیات در قتلگاه چنین زمزمه می‏کرد: «الهی رضی بقضائک‏» . خواهر خویش را نیز به همین نکته توصیه کرده بود: «ارضی بقضاء الله‏» .
این مرحله از عرفان، یعنی خود را هیچ ندیدن و جز خدا هیچ ندیدن و در مقابل پسند خدا اصلا پسندی نداشتن . در آغاز حرکت از مکه به سوی کوفه نیز در خطبه‏ای فرموده بود: «رضا الله رضانا اهل البیت‏» ، (3) رضا و پسند ما خاندان، همان پسند خدا است!
این مبنای جانبازی و عشق حسین است و زینب عزیز، این را زیبا می‏بیند و این منطق و مرام را می‏ستاید .
آن روز که جان خود فدا می‏کردیم
با خون به حسین اقتدا می‏کردیم
چون منطق ما منطق عاشورا بود
با نفی «خود» ، اثبات «خدا» می‏کردیم (4)
3 . رسم الخط حق و باطل:
از زیبایی‏های دیگر عاشورا، خط کشی میان حق و باطل و تبیین منطقه حضور و عمل انسان‏های «دد منش‏» و «فرشته‏خو» ست .
وقتی خوبی و بدی و حق و باطل به هم در آمیزد، تیرگی باطل حق را هم غبار آلود و ناپیدا و مشوه جلوه می‏دهد . در ظلمت آبادی این چنین، گمراهی اندیشه‏ها و انسان‏ها طبیعی است و کفر نقابدار، مسلمانان ساده لوح و سطحی نگر را به شبهه می‏افکند . زیبایی کار امام حسین (ع) آن بود که مشعلی روشن کرد، تا راه، روشن شود، تیرگی‏ها بگریزد، چهره‏ها در آن هوای گرگ و میش فتنه و دروغ، نمایان و باز شناسانده شود، تا دیگر فریب و نقاب، بی‏اثر شود . آیا این زیبا نیست؟
عاشورا یک رسم الخط بود، ترسیم روشن خطی که حق و باطل را جدا کرد و مسلمان ناب را از مسلمان نمای مدعی باز شناساند، پیروان رحمان و جنود شیطان هر کدام در یک سو به عیان دیده شدند . حق، پی برده و صریح، به نبرد باطل آمد که عیان و بی‏نقاب به کربلا لشکر کشیده بود و مزورانه بر طبل «یا خیل الله ارکبی‏» می‏کوبید . اگر هم اندک تردیدی در «شناخت‏» باقی مانده بود، خطبه‏های زینب در کوفه و شام، آن را زدود . این از زیبایی‏های بس قیمتی حادثه خونین عاشورا بود .
4 . تبلور فتح ناب:
از زیبایی‏های دیگر عاشورا، مفهوم تازه‏ای از «پیروزی‏» است .
عده‏ای به غلط، پیروزی را تنها در «غلبه نظامی‏» می‏پندارند وشکست را در مظلومیت و شهادت . عاشورا نشان داد که در اوج مظلومیت هم می‏توان «فاتح‏» بود و با کشته شدن هم می‏توان دفتر و کتاب پیروزی را نگاشت و با خون هم ترسیم «تابلوی ظفر» میسر است . پس فاتح معرکه کربلا حسین (ع) بود و چه فتح زیبایی!
این همان «پیروزی خون بر شمشیر» است که در سخن امام راحل (قدس سره) هم جلوه گر شد و فرمود: «ملتی که شهادت برای او سعادت است، پیروز است . . . ما در کشته شدن و کشتن پیروزیم .» (5) و این همان آموزش قرآنی «احدی الحسنیین‏» است که فرهنگ مبارزان الهی است .
کسی که به «تکلیف‏» عمل کرده باشد، در هر حال پیروز است، آن هم پیروزی ناب .
گر چه از داغ لاله می‏سوزیم
ما همان سر بلند دیروزیم
چون به تکلیف خود عمل کردیم
روز فتح و شکست پیروزیم (6)
این دیدگاه را، هم امام حسین (ع) داشت، هم امام سجاد، هم حضرت زینب . با این دید، همه آن حوادث تلخ، چون پیامدی به سود اسلام و حق داشت، جمیل و شیرین بود . وقتی ابراهیم بن طلحه از امام زین العابدین پرسید: «چه کسی غالب شد؟» حضرت فرمود: آنگاه که وقت نماز فرا می‏رسد، اذان و اقامه بگو، خواهی فهمید که چه کسی پیروز شد! (7)
و آیا این، در حادثه کربلا زیبا نیست؟ پیروزی، حتی در صورت کشته شدن و شهادت!
5 . حرکت در مسیر مشیت‏خدا:
زیباترین جلوه این است که انسان، یک عمل و حادثه را در بستر «مشیة الله‏» و همسو با «خواست‏خدا» ببیند . اگر سالار شهیدان و یارانش به خون نشستند و اگر زینب و دودمان مصطفی به اسارت رفتند، این در لوح مشیت الهی رقم خورده بود و چه جمالی برتر از این‏که کارگروهی با جدول مشیت‏خدا هماهنگ گردد؟ !
مگر به حسین بن علی (ع) از غیب، خطاب نیامده بود که خواسته خدا آن است که تو را کشته ببیند؟ «ان الله شاء ان یراک قتیلا» و مگر مشیت‏خدا آن نبود که عترت پیامبر در راه نجات دین و آزادی انسان، به اسارت بروند؟ «ان الله شاء ان یراهن سبایا» پس چه غم از آن شهادت و این اسارت؟
هر دو، هزینه‏ای بودند که برای بقای دین و افشای طاغوت، می‏بایست پرداخته می‏شدند، آن هم عاشقانه، صبورانه و قهرمانانه!
برای زینب بزرگ، که پرورده دامان وحی و تربیت‏شده مکتب علی (ع) است، این حرکت در بستر مشیت الهی، اوج ارزش‏ها و زیبایی‏هاست . وی مجموعه این برنامه را از آغاز تا انجام، زیبا می‏بیند، چون تک تک صحنه‏ها را منطبق با آن «خواسته ربوبی‏» می‏بیند .
آیا با این تحلیل و نگاه، حادثه عاشورا زیبا نیست؟
6 . شب قدر عاشورا:
این صحنه، از درخشان‏ترین جلوه‏های زیبایی است . کسانی که در سر دوراهی رفتن و ماندن، «ماندن‏» را که نشان «وفا» و «ایثار» است‏بر می‏گزینند و «زندگی بدون حسین‏» را ذلت و مرگ می‏شمارند .
آن خطبه امام، آن ابراز وفاداری یاران، آن سخنان و سؤال امام با قاسم، آن شب بیداری اصحاب تا سحرگاهان، آن زمزمه تلاوت قرآن و نیایش از خیمه‏ها، آن اعلام وفاداری یاران در حضور زینب کبری و امام حسین (ع)، هر کدام برگی زرین از این «کتاب جمال‏» است . چرا زینب، عاشورا را زیبا نبیند؟
آنچه در کربلا اتفاق افتاد، به یک «بنیاد» تبدیل شد، برای مبارزه با ستم در طول تاریخ و در همه جای زمین . آیا این زیبا نیست؟
لحظه لحظه‏های عاشورا، به صورت یک «مکتب‏» در آمد، که به انسان «آزادگی‏» ، «وفا» ، «فتوت‏» ، «ایمان‏» ، «شجاعت‏» ، «شهادت طلبی‏» ، . . . و «بصیرت‏» آموخت . آیا این زیبا نیست؟
خون‏های مطهری که در آن دشت‏بر زمین ریخت، سیلی شد و بنیان ستم را ویران کرد . آیا این زیبا نیست؟
هر بساطی را که عمری شامیان گسترده بود
نیم روزی این حسین بن علی برچید و رفت
و . . . آیا این زیبا نیست؟
فاجعه آفرینان کوفه و شام، فکر می‏کردند با قتل عام اصحاب حق، خود را جاودانه می‏سازند . ولی در نگاه ژرف زینب، آنان گور خویش را کندند و چهره نورانی اهل بیت روشن‏تر و نامشان جاودان و دین خدا زنده و کربلا یک دانشگاه شد .
زینب قهرمان و عارف، این‏ها را می‏دانست و از ورای قرون می‏دید . این بود که در مقابل سخن نیشدار و زخم زبان والی کوفه، که با طعنه خطاب به این بانوی اسیر گفت: کار خدا را با برادر و خاندانت چگونه دیدی، فرمود:
ما رایت الا جمیلا . . . جز زیبا چیزی ندیدم!
پی‏نوشت‏ها:
1 . بحارالانوار، ج 45، ص 116 .
2 . اعیان الشیعه، ج 1، ص 597 .
3 . موسوعة کلمات الامام الحسین، ص 328 .
4 . از نویسنده .
5 . صحیفه نور، ج 13، ص 65 .
6 . از نویسنده .
7 . اذا دخل وقت الصلاة فاذن و اقم، تعرف من الغالب (امالی شیخ طوسی، ص 66).

 

برچسب‌ها: ,

0 نظرات:

ارسال یک نظر

Subscribe to: نظرات پیام (Atom)