پستها
الگوپذیری زنان ایرانی از حضرت زینب (علیها السلام) در روند پیروزی انقلاب
ارسال شده توسط نویسنده در ۱:۴۶
پدیدآورنده:خدیجه عالمی ،
،
اشاره:
مهمترین رسالت جامعهی اسلامی ایران، شناسایی الگوهای دینی و اسلامی است. معرفی این الگوها در مسایل زنان از ضروریترین نیازها در شناخت صحیح شخصیت انسانی و جایگاه اجتماعی زنان میباشد. زنان مسلمان همواره در صحنههای مختلف اجتماعی، سیاسی و اقتصادی از صدر اسلام تا به امروز، حضور جدی داشتهاند. نمونهی اینگونه فعالیتها از سوی زنان مسلمان در مواردی; مانند نهضت تنباکو، مشروطه مقابله با کشف حجاب و روند انقلاب اسلامی ایران به خوبی نمایان است. در جریان انقلاب اسلامی ایران، گامهای مهمی در جهت نفی سلطهگری از سوی زنان مسلمان ایران برداشته شد. زنان ایران با رسیدن به خودآگاهی و خودباوری، با اشتیاق تمام پذیرای نظام اسلامی شدند. آنها با آگاهی نسبتبه مبانی احکام اسلامی و با تلاش و مبارزه، خود را از قید اسارت خائنان به جایگاه زن آزاد کرده و در این آزادی «زینب گونه» وارد عرصههای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی شدند. در این مقاله به بررسی نقش الگوپذیری زنان ایرانی در پیشبرد پیروزی انقلاب اسلامی ایران خواهیم پرداخت. بدون شک این الگوپذیری بر گرفته از نقش حضرت زینب ( علیها السلام) در واقعهی کربلا است. رهبری حضرت زینب ( علیها السلام) در جریان عاشورا و استواری وی در این راه، همواره در جوامع اسلامی به عنوان الگویبرتر و بینظیر در نزد زنان بوده است. به عبارتی در قیامهای اسلامی نه تنها بحث از عاشورا و پیروی امام حسین ( علیه السلام) مطرح میشود، بلکه نقش بزرگ حضرت زینب ( علیها السلام) به عنوان الگو و سرمشق نیز مد نظر قرار میگیرد.
اتخاذ حجاب و پوشش اسلامی و فعالیت آنها در روند مبارزات و همچنین شهادتطلبی زنان و ترویج فرهنگ آن در جامعهی ایران، از جمله اصولی بود که بانوان مبارز ایرانی به پیروی از حضرت زینب (علیهاالسلام)، برای پیشبرد پیروزی انقلاب اسلامی ایران سر لوحه قرار دادند.
اگر چه در قیامها و مبارزات، حضور فیزیکی مردان مانع از برجستگی نقش زنان میگردد، اما بدیهی است اصول اولیه برای ایجاد مقدمات در قیامها و مبارزات به نقش غیرمستقیم زنان مرتبط میگردد. با توجه به شرایط موجود در دورهی قبل از انقلاب اسلامی، تعیین الگو و سرمشق از سوی زنان ایرانی جهتشرکت در مبارزات انقلابی، ضرورت داشت. تبیین الگو در حرکتهای اجتماعی در واقع به عنوان هدف و مسیری مشخص برای زنان ایران به شمار میرفت. بنابر این اولین توجه زنان مسلمان ایرانی و مبارز، توجه به امر حجاب و پوشش مناسب بود. به عبارتی زنان مبارز ایرانی، ارزشهای مذهبی خود را از ارزشهای مورد تبلیغ دورهی پهلوی جدا کردند. میتوان چنین اظهار نمود که شرکت زنان ایرانی در صفوف مقدم انقلاب اسلامی ایران، نشاندهندهی عدم انطباق خواستههای فرهنگی آنان با فرهنگ رایج در جامعهی ایران بود. حضور زنان در صحنههای انقلاب، نشانگر نفی نظریهی «حجاب مانعی برای زن» بود. بدین ترتیب با اتخاذ حجاب، اولین گامهای زنان ایران در ورود به مبارزات انقلابی برداشته شد. بدون شک اتخاذ پوشش اسلامی از سوی زنان ایرانی با پیروی از الگویی مانند حضرت زینب (علیهاالسلام) بود. زنان به این درک رسیده بودند که در عین حفظ ضوابط و موازین شرعی، میتوانند در سازندگی و ایجاد یک جامعهی اسلامی سهیم باشند. الگوپذیری زنان ایران را میتوان به وضوح در سخنان امام خمینی یافت. ایشان در سخنان خود با اشاره به شجاعتحضرت زینب ( علیها السلام) زنان جامعهی ایران را به زنان صدر اسلام تشبیه نمودند. (1)
این سخن بیانگر این مطلب است که ادعای مخالفین حجاب مبنی بر این که حجاب مانع فعالیت زن است، ادعایی پوچ و بیهوده است. هدف آنها از طرح این ادعا، چیزی جز سودجویی و پرداختن به لهو و لعب نیست. اتخاذ حجاب از سوی زنان، افزایش ایمان و رشد آگاهیهای سیاسی، مذهبی و فرهنگی آنان را به دنبال داشت. به تعبیر امام خمینی (قدس سره) «زنان ایران، آزادی خود را در پوشش اسلامی یافته بودند» ; (2) و این امر از اقدام زنان علیه فرهنگ رایج دورهی پهلوی روشن میگردد.
امام خمینی در این مورد صریحا اظهار فرمودند که تحول ایجاد شده در زنان ایران و گرایش آنها به حجاب اسلامی، تحولی عظیم و بزرگ است و اگر انقلاب نتایج دیگری نداشته باشد این یک امر، برای انقلاب ما کافی است. ایشان در ادامهی مطالب خود افزودند: «بانوان در دورهی پهلوی به این آگاهی رسیدند و به حجاب گرایش یافتند و در انقلاب شرکت کردند. این تحول در زنان بالاترین تحول در جامعهی ما است.» (3)
به عبارتی، در نگاه امام خمینی شخصیت اجتماعی زن مسلمان و حضور سازندهی او در جامعه، تنها با حفظ جهات شرعی ممکن است که مهمترین اصل آن عفاف و حجاب میباشد. (4) تاکید امام خمینی بر مشارکتبانوان در جهاد شرعی نیز بر همین اصل استوار بود. امام خمینی در جریان انقلاب اسلامی ایران، ماندن زنان در خانه و بیرون نیامدن آنها را غلط شمرد و به شرکت زنان در جنگهای صدر اسلام تصریح کرده و فرمود: (5)
«زنان ایران نه تنها خود به اتخاذ پوشش صحیح مبادرت میکردند، بلکه یکدیگر را به این امر تشویق میکردند. گزارشهای فراوان در این مورد، حاکی از آن است که آموزگاران مدارس، دانشآموزان را به پوشیدن مقنعه تشویق میکردهاند.» (6)
تحول روحی همیشه منحصر به تحول مثبت نیست. تحول منفی زن به شکل گسترش انحرافات اخلاقی، از همپاشیدگی نظام خانواده، پیدایش گروهکهای مختلف; مانند هیپیگری، پانکیسم و سپس بیماریهای روحی - روانی و افسردگی در جامعه نمودار میشود. بنابراین میتوان اظهار کرد که جهت و مسیر حرکت افراد در جامعه، وابسته به تحول روحی زنان است.
نقش زنان در قیام و مبارزات انقلاب اسلامی
اصل مهم دیگر، نقش رهبریت زنان در قیام و مبارزات انقلاب اسلامی است. نقش این امر به شکل افزایش روحیهی نبرد و ایجاد نیروی شجاعت مردان نمودار است. به عبارتی، زنان در انقلاب اسلامی ایران با حضور در صحنههای مبارزه، نقش اصلی را در عبرتگیری مردان ایفا میکردند.الگوپذیری زنان ایران از حضرت زینب (علیهاالسلام) به حرکت و رهبریت آنها در انقلاب اسلامی ایران زیبایی و هدف بخشید. حضرت زینب (علیها السلام) نه تنها در روند نهضت کربلا، با استقامت و بردباری خود باعث تثبیت روحیهی خانوادهی خود در شرایط بحرانی گردید، بلکه پس از کربلا نیز با سخنان قاطع خویش علیه حکومتیزید، حیرت حاضرین را برانگیخت. (7) بر ملا کردن ریشههای فساد در دستگاه اموی و حکومتیزید از جانب حضرت زینب ( علیها السلام) نه تنها رجال حکومتیزید را به حیرت واداشت، بلکه هنوز نیز مورخین در حیرت ماندهاند که چگونه یزید جرات نکرد سخنان حضرت زینب ( علیها السلام) را قطع کند. بدون شک زنان و دختران شهدای کربلا نیز با الگو پذیری از حضرت زینب ( علیها السلام) بردباری خود را حفظ میکردند. نطق حضرت زینب ( علیها السلام) باعث رشد آگاهی اذهان مردم شد. شورش مردم مدینه، قیام توابین و سپس قیام مختار، از نمونههای برجستهی نتایج کربلا و گفتارهای قاطع حضرت زینب ( علیها السلام) است. به عبارتی، حضرت زینب (علیهاالسلام) نه تنها به عنوان روحیه دهنده برای خانوادهی شهدای کربلا بود، بلکه با به دست گرفتن رهبری اسرای کربلا شجاعت را در روح مسلمین و به ویژه مردان دمید.
سخنان امام خمینی (قدس سره) در تجلیل از مقام زن، بیانگر مطالب فوق است. ایشان در سخنانی از مقام زنان، به ویژه زنان قم تجلیل کرده و به شرکت آنها در مبارزات انقلاب اسلامی اشاره کرده است. امام (قدس سره) صریحا ذکر کردهاند که زنان در صفوف مقدم نهضتبودند و مردها از زنان الهام میگرفتند. (8) در سخنرانی دیگری امام خمینی (قدس سره) ضمن تشکر از بانوان، شجاعت زنان را عامل افزایش شجاعت مردان ذکر نمودند. (9)
زنان ایران مبارزات مستقیم خود را با حضور در تظاهرات آغاز کردند. حضور آنان در تظاهرات به عنوان یک عنصر تکمیل کننده در کنار مردان محسوب میگردید. طبق اسناد و مدارک موجود، اسامی بسیاری از زنان محصل و دانشجو ثبتشده که نشانگر حضور فعال آنها در برقراری تظاهرات است.
به گزارش برخی از این اسناد، دختران دبیرستانی، هم کلاسیها و محصلین را علیه دستگاه دولتی تحریک نموده و مباحثی در مورد امام خمینی ذکر میکردهاند. هم چنین در این گزارشها اظهار شده است که اکثر دختران در کلاس درس، از آموزگاران خود در مورد مسایل سیاسی و انگیزهی خروج امام خمینی از ایران سؤال میکنند. (10) زنان ایران نه تنها به مسایل سیاسی علاقهمند شده بودند، بلکه خود نیز در این مسایل فعالیت میکردند. آنها در مدارس، شعارهایی را در حمایت از امام خمینی بر دیوار مدرسه مینوشتند. (11) بانوان آموزگار نیز دانشآموزان را در حمایت از انقلاب اسلامی تشویق مینمودند. (12)
حضور زنان در طیف گسترده و انبوه در مساجد و شرکت در سخنرانیها نشانگر شرکت آنان در فعالیتهای سیاسی است. (13) این امر به روشنی نشاندهندهی آن است که زنان به عنوان عضو تکمیل کننده در پیروزی انقلاب اسلامی ایران سهیم بودهاند.
زنان ایران در فعال نگه داشتن روحیهی انقلابی، تدابیر ظریفی به کار میبردند. فرستادن عملکردهایی از تظاهرات به عنوان کارت تبریک برای یکدیگر، یک حرکتبسیار ظریف و دقیق در امر تبلیغات بود که از جانب بانوان صورت میگرفت. (14)
شواهد نشان میدهد که زنان ایران در شهرهای مختلف، جلسات سیاسی دایر کرده و در تظاهرات خیابانی به همراه فرزندان خردسال خود شرکت میکردند. (15) امام خمینی حضور فعال زنان در تظاهرات و ایستادگی آنها در مقابل توپ و مسلسل را برخاسته از ایمان دانسته و صریحا اعلام کردند که خانمها از شهادت نمیهراسند. (16) به تعبیر امام جرات و شجاعت زنان ایران مانند یک معجزه بود. (17)
زنان ایران همواره یکدیگر را به مطالعهی کتاب و شناخت استعمار و سپس شرکت در جهاد مقدس تشویق میکردند. (18) فعالیت زنان مذهبی در روند انقلاب اسلامی در طیف گسترده وجود داشت. (19) رژیم پهلوی از زنان مذهبی به عنوان افراد متعصب نام میبرد و ذکر میکرد که این زنان در جامعه ایجاد اخلال مینمایند. (20)
ایجاد اعتصاب در بازار از دیگر اقدامات زنان مبارز ایران در روند پیروزی انقلاب اسلامی ایران بود. زنان در قوت بخشیدن به اعتصاب غذای زندانیان در فروردین سال 1357 نقش اساسی ایفاکردند. (21) آنها در حمایت از این اعتصاب، با به راه انداختن تظاهرات و به دست گرفتن پلاکارد، شکایتخود را از ارتش و نخست وزیر وقت اعلام کردند. عدهای از آنها در این جریان با تهاجم پلیس روبه رو شده و به شدت مورد ضرب و شتم قرار گرفتند و تعدادی نیز دستگیر شدند. (22)
حضور گستردهی زنان در واقعهی 17 شهریور که 650 تن از آنان در میدان شهدا به شهادت رسیدند، نقش بزرگ زنان را در انقلاب اسلامی ایران آشکار میکند. (23)
صدور فتوی از سوی امام خمینی (قدس سره) مبنی بر این که زنان ضمن حفظ حجاب، موظف به شرکت در فعالیتهای اجتماعی هستند، منجر به انبوهترشدن حضور زنان که تعداد آنها تا 650 هزار نفر نیز ذکر شده است، گردید. (24)
تقویتحضور زنان در روند پیروزی انقلاب اسلامی ایران، یک اصل مهم را در جامعهی ایران آشکار نمود و آن نیروی بزرگ زنان بود که تا آن زمان، این چنین جدی و گسترده، نیروی باطنی خود را به نمایش نگذاشته بود. روند فعالیتهای گستردهی زنان نشان میدهد که نوع فعالیت آنها همانند فعالیتهای مردان بوده است. اتخاذ اصول اولیه به تبعیت از حضرت زینب ( علیها السلام) از سوی زنان ایران نیروی ناشناختهی آنان را نه تنها بر مردان، بلکه بر تمامی جوامع مسلمان و غیر مسلمان آشکار نمود. زنان ایران با حفظ موازین شرعی و با رعایت اصول اسلامی، نه تنها از جریانات سیاسی و فعالیت در مبارزات عقب نماندند، بلکه خود نیز به عنوان نقش تعیین کننده، در جریانات سیاسی سهیم شدند.
اتخاذ پوشش اسلامی، پیشقدم بودن در مبارزات انقلابی، ایجاد جلسات سیاسی، شرکت در تظاهرات و ایستادگی در مقابل مسلسلها نشان میدهد که زنان ایران نه تنها در امور سیاسی نسبتبه مردان عقب نبودند، بلکه حضور آنان در فعالیتها، نیرو و قوت مردان را تقویت میبخشید. امام خمینی نیز نقش بانوان را در نهضت اسلامی بالاتر از نقش مردان اعلام کردند. (25)
دستگیری زنان مبارز و شکنجه کردن آنها از سوی ساواک، نشانگر الگوپذیری دقیق زنان ایران به تبعیت از حضرت زینب ( علیها السلام) است. مدارک و اسناد نشان میدهد که ساواک در شکنجه کردن مبارزین هیچ تفاوتی میان زن و مرد قایل نبود. عدهای از مبارزین زن تا آخرین لحظه زیر شکنجه مقاومت کرده و حتی از گفتن نام حقیقی خویش، خودداری میکردند. (26)
بسیاری از بانوان دستگیر شده، زیر شکنجهی ساواک به شهادت میرسیدند. طبق گزارشی، در زندان «اوین» آلبومی تهیه شده بود که عکس و مشخصات تمامی دانشجویان دانشگاهها و سایر مؤسسات جمعآوری شده بود. در صورت دستگیری فردی، عکس وی با علامت ضربدر مشخص میگردید. (27)
طبق این گزارش، در زندان اوین لباسهای پاره شده و خون آلود زنان زندانی دیده میشد که علاوه بر آن، دیوارها و کف همهی سلولهای زندان خون آلود بود و حکایت از آن داشت که زنان مبارز مورد شکنجه قرار گرفتهاند. (28) مهمترین و برجستهترین اصل که روند پیروزی انقلاب اسلامی ایران را تسریع میکرد، نقش شهادتطلبی زنان ایران و ترویج فرهنگ آن در میان جامعه بود. امام خمینی شهادت طلبی را تحولی عظیم به شمار آورده و تاکید نمودند که شهادت طلبی بالاتر از اصل مبارزه است. (29) زنان ایران نبرد علیه رژیم طاغوت را به «جهاد مقدس» تعبیر کرده و آن را جزو وظایف دینی به شمار میآوردند. زنان با ذکر این نکته که شهادت اجر اخروی دارد، یکدیگر را به این امر تشویق مینمودند. (30) تبلیغ زنان ایران به شهادت و افتخار آنان به شهادت مردان خویش، منحصر به شعار نبود، بلکه بسیاری از زنان در زندانهای ساواک به شهادت رسیدند. (31)
شهادتطلبی زنان ایران
والاترین درجهی فداکاری زنان ایران به شکل شهادت نمودار شد که به عنوان آخرین اقدام لازم در تکمیل روند مبارزات مورد استفاده قرار گرفت. این امر به تبعیت از حضرت زینب ( علیها السلام) بود. حضرت زینب (علیهاالسلام) نه تنها در برابر اجساد شهدای کربلا و به ویژه امام حسین ( علیه السلام) بیتابی ننمود، بلکه با صراحت فرمود: «ما رایت الا جمیلا; آن چه میبینم جز زیبایی چیز دیگری نیست.» پرده گذاشتن بر صحنههای فجیع کربلا و نگریستن به شهادت و زیبایی آن، نشانگر اوج استقامت و صبوری حضرت زینب ( علیها السلام) است. شهادتطلبی زنان ایران در پیشبرد پیروزی انقلاب اسلامی آن چنان مهم بود که امام خمینی در این زمینه خطاب به زنان فرمود: «به شما که با مبارزات خویش، روی ابرقدرتها را سیاه کردید، درود میفرستم و در مقابل صبر و استقامتتان خاضع وخاشعم.» (32) هم چنین در پیامی دیگر شجاعت زنان و شهادتطلبی آنان را برخاسته از نور ایمان معرفی نمود. (33)
داشتن آرزوی شهادت از سوی زنان ایران و افتخار کردن به شهادت مردان خویش، موجب حضور فعال مردان و تقویت روحیهی آنها گردید. بدین ترتیب حضور زنان مبارز ایران به عنوان قشر مستقل، در تکمیل فعالیتها و مبارزات مؤثر واقع شد و انقلاب اسلامی را به پیروزی رساند. امام خمینی نیز در پیامی اساس پیروزی ملت را شهادت دانسته و تاکید فرمود: مسلمانان صدر اسلام با داشتن روحیهی شهادتطلبی پیشرفت نمودند. (34)
بنابراین با بررسی روند فعالیتهای زنان در جریان انقلاب اسلامی میتوان به این نتیجه دستیافت که زنان به عنوان قشری از افراد جامعه، به طور مستقل ایفای نقش میکردند. این ادعا که زنان در مسایل سیاسی و اجتماعی دنباله رو مردان هستند، نظریهی صحیحی نیست. روندفعالیتهای زنان ایران نشان میدهد که آنان با درک اصول و آگاهیهای مستقل سیاسی، در فعالیتهای سیاسی شرکت میکردند; زیرا تبعیت زنان از مردان منجر به توقف فعالیت آنها و حتی تضعیفکردن روحیهی مردان در شرایط بحرانی میگردید. بنابر این نیرویی برتر در تثبیت فعالیتهای زنان ایران لازم بود که این نیرو از طریق تبیین الگو و پیروی از بانوی بزرگ اسلام حضرت زینب (علیهاالسلام) امکانپذیر گردید.
پینوشتها:
1. صحیفهی نور، جلد 6، ص 187.
2. همان، جلد 2، ص 259.
3. همان، جلد 14، ص 130.
4. همان، جلد 14، ص 230.
5. همان، جلد 4، ص 59.
6. انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک، کتاب چهارم، ص 301.
7. اللهوف، ص 237.
8. صحیفهی نور، جلد 5، ص 176.
9. همان، جلد 5، ص 153.
10. کتاب چهارم، ص 342- 354.
11. همان، ص 342.
12. همان، ص 320.
13. همان، ص 267.
14. همان، ص 354.
15. صحیفهی نور، جلد 3، ص 102.
16. همان، جلد 6، ص 120.
17.همان، جلد 6، ص 120.
18. کتاب چهارم، ص 301.
19. صحیفهی نور، جلد 16، ص 126.
20. کتاب چهارم، ص 320.
12. ویژگیهای انقلاب اسلامی، ص 59.
22. همان، ص 59.
23. همان، ص 59.
24. همان، ص 60.
25. صحیفهی نور، جلد 18، ص 262.
26. اسرار زندان اوین، ص 78 و 125.
27. همان، ص 92.
28. همان، ص 80.
29. ایثار و شهادت در مکتب امام خمینی (آثار موضوعی دفتر یازدهم)، ص 96- 97.
30. کتاب چهارم، ص 301.
31.اسرار زندان اوین، ص 125.
32. .صحیفهی نور، جلد 14، ص 10.
33.همان، جلد 6، ص 120.
34. همان، جلد 9، ص 20.
Subscribe to:
نظرات پیام (Atom)
0 نظرات:
ارسال یک نظر